Euregionaal Historisch Centrum Sittard-Geleen

Onze regio is één van de snijvlakken van Europa. In ons deel van Europa maken we deel uit van enkele zogenaamde Euregio’s. De regio waarvan Sittard-Geleen als kerngebied kan worden gezien valt in het werkterrein van maar liefst drie van deze Euregio’s, en wel de Euregio Maas-Rijn, de Euregio Benelux-Middengebied en de Euregio Maas-Rijn-Noord (zie kaartje). Dit geeft aan dat grensoverschrijdend denken niet alleen normaal is, maar feitelijk zelfs een noodzaak. 'Brussel' is immers niet alleen letterlijk, maar ook vaak figuurlijk dichterbij dan Den Haag...

De Euregio’s zijn ontstaan in pakweg de laatste 35 jaar. Het grensoverschrijdend denken was toen evenwel allang bezig. Dat was al zo bij een festijn als het Oud Limburgs Schuttersfeest en de voorganger ervan. Want al in 1856 en 1857 werden vanuit Sittard de eerste grens- en Maasoverschrijdende schuttersfeesten gehouden. Ook was dit voornoemd denken al aanwezig bij het grenzenoverschrijdende Groot Limburg Toneel in 1965, bij de Maasketen Jan van Eyck vanaf 1966 (de zetel en het archief bevinden zich in ons Euregionaal Historisch Centrum) en daarnaast in vele informele wisselwerkingen, die vaak in onze regio haar ontstaan dan wel minimaal een stevige bedding vonden, van vele grensoverschrijdende liefdesbanden van duizenden 'gewone' mensen, via beroemde troubadours als Jo Erens en Herman Veugelers tot de onvergetelijke Toon Hermans en vele anderen. Sommigen werden zelfs de personificatie van grensoverschrijdendheid, zoals de onvergetelijke pater Willem Sangers, kruisheer te Maaseik.
Al dit grenzenoverschrijdende denken was niet uitgevonden in de negentiende of twintigste eeuw; al was er soms zeker enige weemoed en nostalgie naar (zogenaamd) gedeelde geschiedenis in initiatieven te herkennen! Het was echter grotendeels een natuurlijk proces, omdat onze regio al eeuwenlang met grenzen was omgegaan en dus grenzen was óvergegaan. Alleen al de huidige gemeente Sittard-Geleen behoorde ruim 200 jaar geleden bijvoorbeeld tot minimaal vier 'landen' c.q. invloedssferen: Sittard, Munstergeleen, Broeksittard, Born en Grevenbicht behoorden tot het hertogdom Jülich (Gulik). Limbricht was lang een vrije rijksheerlijkheid, maar was inmiddels ook in de invloedssfeer van Gulik gekomen. Obbicht was ook een vrije rijksheerlijkheid, maar gekomen binnen de invloedssfeer van het hertogdom Gelre (en later van de Staten-Generaal), terwijl Geleen een eigen graafschap was (waaronder ook bijvoorbeeld Amstenrade, Oirsbeek en Brunssum hoorden), maar wel behoorde tot de Oostenrijkse (Zuidelijke) Nederlanden. Zo is alleen de huidige gemeente al een voorbeeld van eeuwenlange grensoverschrijdendheid. Wanneer we de voormalige Westelijke Mijnstreek - waartoe Beek, Schinnen, Stein en een deel van Echt-Susteren behoorde - verder zouden uitsplitsen, wordt het nog ingewikkelder. De huidige landsgrenzen overstekend naar Duitsland en het Belgische Maasland is door de bomen het bos bijna niet meer te zien...
Onderstaande link geeft een verwijzing naar bestuurlijke informatie met betrekking tot Europa, zoals deze beschikbaar is via de website van de Nederlandse provincie Limburg: http://www.limburg.nl/nl/html/algemeen/beleid/Europa/EuropaOnzeBuren/EuropaOnzeBuren.asp.